Tua'r Andes

Roedd y tir ffrwythlon yn y Dyffryn i gyd yn cael ei ffermio ac roedd rhai o'r dynion ifanc wedi clywed straeon am gyfoeth oedd yn y dŵr aur. Ym 1883 arweinodd dyn ifanc o'r enw John Daniel Evans grwp oedd yn archwilio'r tiroedd tua'r gorllewin dros y Paith. Roedd yn gyfnod o Ymgyrch yr Anialwch pan oedd Llywodraeth yr Ariannin yn ceisio meistroli brodorion y De o dan ei threfn filwrol mae rhai yn ei alw yn broses o wareiddio'r Indiaid, eraill yn ei weld fel hil-laddiad. Beth bynnag y farn, roedd yr Indiaid yn ofnus pan welon nhw grwpiau o ddynion gwyn yn eu tiroedd, gyda rheswm, ac pan ddaethon nhw ar draws John Daniel Evans a thri chyfaill meddylion nhw bod y tri yn ysbio dros y Fyddin a'u herlid. Lladwydd y tri ffrind ond llwyddodd John Daniel Evans i ddianc diolch i ddewrder ei geffyl Malacara a neidiodd lawr diben anferth ac i fyny'r ochr arall er mwyn ei achub. Enw'r lle yng nghanol yr anialwch heddiw ydyDyffryn y Merthyron (Valle de los MartÌres yn Sbaeneg).

Ym 1884 penodwyd Jose Luis Fontana yn llywodraethwr cyntaf talaith Chubut a phenderfynodd fynd gyda chriw i wneud archwiliad tua'r Andes. Cymry oedd y rhan helaeth o'r Rifleros del Chubut, John Daniel Evans yn eu plith. Daethon nhw ar hyd i ddyffryn ffrwythlon yng nghysgod yr Andes ar Hyfref 16 1885 -Cwm Hyfryd i'r Cymry oherwydd roedd y criw wedi bod yn marchogaeth mewn cwmwl o law a penderfynon nhw wersylla am y noson. Pan ddeffron nhw yn y bore roedd yn amlwg eu bod wedi gwersylla ar fynydd yn edrych dros y dyffryn gwyrdd ac un o'r criw yn rhyfeddu 'Wel dyna Gwm Hyfryd!' (a dyna stori hyfryd!). Ym 1891 dychwelodd John Daniel Evans a'i deulu i Gwm Hyfryd lle buont yn gyfrifol am y felin dŵr a rhodd yr enw i'r pentref cyntaf Trevelin.

Dewis bod yn rhan o'r Ariannin

Roedd problemau gwleidyddol wedi bod rhwng Chile a'r Ariannin ynglyn a'r ffin rhwng y ddwy wlad a gwahoddwyd i'r Deyrnas Unedig geisio gwneud heddwch rhwng y ddwy. Y farn draddodiadol oedd bod y tir lle roedd y dŵr yn rhedeg i Fôr yr Iwerydd yn perthyn i' r Ariannin ac lle roedd y dŵr yn rhedeg i'r Môr Tawel yn perthyn i Chile ond roedd yn bosib dargyfeirio gyfroedd afon fel y profwyd yn yr Afon Fenix gan Franciscio 'Perito' Moreno. Felly roedd rhaid chwilio modd arall ac yn ardal Trevelin yn yr Andes cynhaliwyd pleidlais gan Syr Thomas Holditch ar 30 Ebrill 1902 i weld os oedd y bobl eisiau aros yn rhan o'r Ariannin neu fynd yn rhan o Chile: er i lywodraeth Chile gynnig dwywaith y tiroedd a oedd ganddyn nhw yn barod penderfynodd y trigolion bleidleisio dros aros yn rhan o dalaith Chubut, yn rhan o'r un wlad a'u teuluoedd yn Nyffryn Chubut. Yn fuan wedyn sefydlwyd tref Esquel 25km i'r gogledd o Drevelin.

Patagonia Unigryw

Gallwn eich sicrhau, gyda ein cymorth fel cwmni cewch brofi y gorau sydd gan y Wladfa i’w gynnig – golygfeydd syfrdanol, bywyd gwyllt anhygoel ac ymweld a’r lleoliadau hanesyddol mwyaf allweddol.

Ein Teithiau

Cysylltwch yma!

Beth mae'n cwsmeriaid yn ei ddweud!


Cofrestrwch i dderbyn newyddion am ein teithiau i America Ladin

* indicates required

ATOL.png

Cysylltwch a ni

Teithiau Tango, Heol Alexandra, Aberystwyth, SY23 1LN

Rhif Fon: 01970 631737

Tango Tours (Ltd) Copyright © 2016